ประโยชน์ของการทำ Guiding Principles

'หลักการพื้นฐานประจำใจ' คือชุดความเชื่อที่เราคิดจบแล้ว และยึดถือไว้เพื่อให้ใช้ชีวิตได้อย่างไม่ขัดแย้งกับใจตัวเอง

เมื่อการกระทำของเราสอดคล้องกับหลักการพื้นฐานของตนเอง เราจะรู้สึกว่า

• ปลอดโปร่งใจ ไม่ฝืนใจ
• สิ่งที่ทำมีความหมาย
• พลังชีวิตไม่รั่วไหลไปกับความลังเลหรือความรู้สึกผิด

แต่เมื่อใดก็ตามที่เราทำสิ่งที่ขัดกับหลักการพื้นฐานของตัวเอง ต่อให้ดูดี มีรายได้ หรือได้รับการยอมรับจากคนอื่น คนที่เจ็บปวดที่สุดจะเป็นเราเอง

เราจะตัดสินใจได้ดีขึ้นเมื่อเราตอบได้ว่า

• อะไรคือสิ่งสำคัญที่เราจะไม่ยอมก้าวล่วงจุดนี้ไปเด็ดขาด
• และอะไรสำคัญกว่ากัน เมื่อสิ่งสำคัญสองอย่างขัดแย้งกันเอง

การเขียนหลักการพื้นฐานประจำใจ ไม่ได้มีไว้ให้เขียนสิ่งที่ดูดี แต่คือให้เขียนสิ่งที่ ‘จริง’ สำหรับเรา หลักการพื้นฐานเปลี่ยนแปลงได้ตามวัยและประสบการณ์ชีวิต ดังนั้น หมั่นสำรวจรากฐานความเชื่อของตัวเอง แล้วกลับมาอัพเดท 'หลักการพื้นฐานประจำใจ' ของตนเอง คือหลักฐานของการเติบโตขึ้นของเราเอง

 EXERCISE 

ขั้นตอนการทำ: หลักการพื้นฐานประจำใจ

⏲️

10 นาที

✏️

Focus Book หน้า 1

ลองเขียนลงในสมุด Focus Book ตามขั้นตอนนี้

1️⃣ ทบทวนเหตุการณ์ในชีวิต
คิดถึงช่วงเวลาที่คุณรู้สึก “สบายใจ” และ “ไม่สบายใจ”
สังเกตดูว่าอะไรอยู่เบื้องหลังความรู้สึกเหล่านั้น

2️⃣ สกัดออกมาเป็นประโยคสั้น ๆ
เช่น

• “ฉันจะไม่ทำงานหลัง 2 ทุ่ม”
• “ฉันจะไม่ทำร้ายใครเพื่อให้ตัวเองได้เปรียบ”
• “Finished is better than perfect.”
• “ร่วมอยู่ ร่วมเจริญ”

Q: 'หลักการพื้นฐานประจำใจ' ช่วยเราตัดสินใจในชีวิตประจำวันให้ดีขึ้นได้ยังไง?
คำอธิบาย และตัวอย่างที่ 1

ตัวอย่างที่ 2 และประโยชน์
สรุปบทเรียนจากคำถามการใช้ "หลักการพื้นฐานประจำใจ" เป็นเครื่องมือสำคัญที่ช่วยให้เราก้าวข้ามสถานการณ์ที่ตัดสินใจยากหรือภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออก (Dilemma) ผ่านกลไกสำคัญ ดังนี้

• ช่วยในการจัดลำดับความสำคัญ: ในภาวะ Dilemma เรามักไม่ได้เลือกระหว่าง "ดี" กับ "ชั่ว" แต่เป็นการเลือกระหว่าง "ดีกับดี" หรือ "เสียกับเสีย" ซึ่งหลักการพื้นฐานจะช่วยให้เราเห็นว่าคุณค่าไหนสำคัญกว่ากัน
• ลดความล้าจากการตัดสินใจ: ในแต่ละวันเราต้องตัดสินใจเรื่องต่างๆ มากมาย การมีหลักการที่ชัดเจนทำให้เราไม่ต้องเริ่มต้นคิดใหม่ทุกครั้ง แต่สามารถวิ่งเข้าหา "เข็มทิศ" หรือหลักการที่สลักไว้ล่วงหน้าได้เลย ช่วยลดการใช้ "อารมณ์" หรือ "ความคาดหวังของสังคม" มาเป็นตัวตัดสินใจชั่วคราว
• เป็นเส้นตายที่ไม่สามารถต่อรองได้ (Non-negotiable): หลักการพื้นฐานทำหน้าที่เป็นบรรทัดฐานที่ชัดเจนว่าเราจะไม่ข้ามเส้นนี้เด็ดขาด ไม่ว่าผลประโยชน์ตรงหน้าจะหอมหวานแค่ไหน ตัวอย่างเช่น หากยึดถือเรื่อง ความโปร่งใส (Transparency) เป็นหลักการสำคัญ เราจะไม่เลือกใช้วิธีที่ ‘ซิกแซก’ หรือจ่ายใต้โต๊ะเพื่อแก้ปัญหาระยะสั้น เพราะจะทำให้มาตรฐานความโปร่งใสพังทลายลงในระยะยาว
• เป็นเกราะป้องกันความรู้สึกผิด: เมื่อเราตัดสินใจตามหลักการที่พิจารณามาอย่างดีแล้ว แม้ผลลัพธ์ที่ตามมาอาจจะเจ็บปวด (เช่น ต้องเสียเงินค่าปรับ หรือทำให้คนอื่นผิดหวังบ้าง) แต่ใจเราจะ "จบ" และไม่ทิ้ง "ตะกอนใจ" ไว้ เพราะเรารู้ว่าได้ทำดีที่สุดบนบรรทัดฐานที่ถูกต้องแล้ว
• สร้างความสอดคล้องและความน่าเชื่อถือ: การตัดสินใจตามหลักการทำให้การกระทำของเรามีความสม่ำเสมอ ไม่เปลี่ยนไปตามกระแสลม ซึ่งช่วยสร้างความเชื่อถือให้กับผู้อื่นและสร้างความภูมิใจในตัวเอง

โดยสรุปแล้ว หลักการพื้นฐานประจำใจช่วยเปลี่ยนการตัดสินใจที่เคยวุ่นวายสับสนให้กลายเป็น กระบวนการที่มีหลักการเรียบง่ายชัดเจน ทำให้เรานิ่ง สงบ และให้เกียรติทั้งตนเองและผู้อื่นได้แม้ในวันที่ต้องตัดสินใจเรื่องที่ยากที่สุด

💭แบบฝึกหัดท้ายบท

1. เหตุใดเราจึงต้องเรียงลำดับความสำคัญ (Prioritize) ให้กับหลักการพื้นฐานด้วย?

2. จากตัวอย่างเรื่องการขายชานมไข่มุก เหตุใดเจ้าของร้านจึงรู้สึกทรมานใจในการทำงานเดิมหลังจากป่วยหลายโรค?